Isti obicaji skitsko-slovenski kod pravosl. i katolika

[maximianvs]

Isti obicaji skitsko-slovenski kod pravosl. i katolika
--------------------------------------------------------------------------------

Quote:
--------------------------------------------------------------------------------
MILICA MATIĆ-BOŠKOVIĆ -Beograd
PRESLICE NA N A D G R O B NIM S P O M E N I C IMA
U UŽIČKOM K R AJU

Stavljanje preslice na grob,njeno sahranjivanje s pokojnicom,vezivanje za nadgrobni spomenik kao i urezivanje na kameni nadgrobni spomenik davnašnjeg je porekla.

1
Najstariji pomeni sahranjivanja preslice s pokojnicom nalaze se u slovenskim i skitskim nekropolama ,gde se skoro uvek javlja preslica sa pršljenom.

Pomena o toj pojavi nalazimo fragmentarno u literaturi.Najstariji
pisani pomen je iz 1745.godine.Mitropolit karlovački Pavle Nenadović izdao je 24.juna u Gomirju »Pravila za klir «.U tim » Pravilima « stoji da se na grobove meću krstovi,a ne kao što je običaj »простая дрвеса и преслицы водружати иЪнжя шары прегрежденыя дЪлати «, kao i da se iz starih grobova povade drva i preslice i stave krstovi.

2
Isti običaj postojao je i kod Dalmatinaca rimokatoličke vere u okolini Šibenika u 18.stoleću.Tamo su stavljali ženama po kraju grobnice u malteru okićene preslice.Protiv toga običaja negodovale su crkvene vlasti.
--------------------------------------------------------------------------------

[maximianvs]

U Drenici postojao je običaj kod Srba i Arbanasa pre primanja islama da su stavljali preslice kao nadgrobne spomenike samo ženama,izuzev bačici, čija je preslica ostajala u nasledstvo bačici koja je nasleđivala umrlu.
5
Na grobljima u Orevcu (srez niski)drvene su krstače u vidu preslica s lepim urezima.
6
»U Brankovini valjevskoj se preslica sahranjivala sa nejakom (trudnom)ženom.Kada umre naprave joj malu preslicu,ako je teška sa ženskim detetom,pa metnu pored nje u sanduk,pa kad hale navedu grad,neka bije samo grob.«

7
Pojavu preslice na grobovima možemo posmatrati u nekoliko faza: stavljanje preslice na grob umesto nadgrobnog spomenika,sahranjivanje preslice s pokojnicom,vezivanje preslice za nadgrobni spomenik i najzad urezivanje preslice u kamejii nadgrobni spomenik. Proučavanje pojave preslice na grobovima vršeno je u užičkom kraju,u kome je nađeno više faza te pojave,koje se ovde spajaju ili dodiruju,a u literaturi su fragmentarno pomenute u pojedinim krajevima.
Užički kraj obuhvata desni sliv gornje Drine i levi sliv gornje Za-
padne,Morave.Uža oblast obuhvata manje celine kao Stari V lab,Užičku crnu goru i Rujno.Ta oblast je planinska i siromašna,pretežno stočarska,sa slabije razvijenom zemljoradnjom,ali s razvijenom domaćom industrijom.Gaje se ovce,koze i zlatiborska goveda.Poznati su proizvodi tih krajeva eli smok,pršut,slanina,vuna,kozina,drvenarija,
katran itd.

8
Stanovništvo užičkog kraja skoro isključivo pripada doseljeničkoj struji,i to:iz Bosne,Hercegovine,Polimlja i Crne Gore. (puj KUD Ijekavci - op. istorija) Ono je doseljavajući se donosilo sa sobom svoju nošnju,dejove pokućstva,poljoprivredne sprave, tkalačke sprave (preslice), što se s vremenom delimično zadržalo i očuvalo.
U užičkom kraju rasprostranjena je umetnička obrada kamenih nadgrobnih spomenika,a oni svojom lepotom urezanih likova i simbola, koji označavaju zanimanje,pol,doba uzrasta,zauzimaju značajno mesto u našoj narodnoj kulturi. Sve te stilizovane predstave na nadgrobnim spomenicima najčešće su u celini samo dela narodne ^ umetnosti i domaće radinosti.One su obično dela samoukih seljaka,a u izvesnim slučajevima i dela profesionalnih zanatlija,kod kojih spontanost u stvaranju i svežina inspiracija i crteža čine od ovih,dela umetničke spomenike od stvarnog interesa.